NINH BÌNH: ẤM ÁP HÀNH TRÌNH “TÌM VỀ ĐỊA CHỈ ĐỎ” CỦA THẦY TRÒ TRƯỜNG THCS HẢI XUÂN

Trong không khí trang nghiêm của những ngày tháng 12 lịch sử, sáng ngày 22/12/2025, Liên đội trường THCS Hải Xuân (Ninh Bình) đã tổ chức chương trình thăm hỏi, tri ân các cựu chiến binh là thương, bệnh binh nặng trên địa bàn xã. Đây là hoạt động trọng tâm trong chuỗi sự kiện chào mừng kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944 – 22/12/2025).

      Trước đó, từ ngày 15/12, trong buổi sinh hoạt dưới cờ, Tập thể giáo viên và Liên đội trường THCS Hải Xuân đã phát động phong trào “Đi tìm địa chỉ đỏ”. Sức lan tỏa của phong trào không chỉ dừng lại ở các em học sinh mà còn nhận được sự ủng hộ nhiệt tình từ phía phụ huynh. Kết quả, chỉ sau một tuần phát động, quỹ tri ân đã nhận được hơn 5 triệu đồng – số tiền tuy không quá lớn về vật chất nhưng gói trọn tấm lòng biết ơn của hơn 800 học sinh toàn trường để chuẩn bị những phần quà ý nghĩa gửi tới các bậc cha chú.

Giáo viên và học sinh ủng hộ quỹ “Đi tìm địa chỉ đỏ”

      Song song với hoạt động thăm hỏi, đội tuyển học sinh giỏi cấp tỉnh cùng các thầy cô giáo đã đến dâng hoa, thắp hương tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ tại Nghĩa trang xã Hải Xuân. Trong làn khói trầm mặc, những nén tâm nhang như lời hứa của thế hệ trẻ về việc tiếp nối truyền thống vẻ vang của quê hương.

Học sinh và thầy cô viếng nghĩa trang liệt sỹ

      Đại diện cho các em học sinh, những gương mặt tiêu biểu của nhà trường đã đến thăm 10 hộ gia đình thương, bệnh binh nặng. Tại mỗi điểm đến, các em không chỉ trao quà mà còn được lắng nghe những câu chuyện “vào sinh ra tử” từ những nhân chứng sống của lịch sử.             Xúc động nhất là cuộc trò chuyện với bác Bùi Quang Tuyến, thương binh hạng 4/4 (tỉ lệ 47%). Bác là một trong ba cựu chiến binh đặc biệt (cùng với thầy Vũ Quang Tành và thầy Đỗ Văn Hiếu) sau khi rời tay súng đã trở về tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp “trồng người” tại chính ngôi trường THCS Hải Xuân.

Các con học sinh tặng quà cho Thầy Bùi Quang Tuyến

Học sinh tặng quà cho Thầy Đỗ Quang Hiếu (bị thường mất một cánh tay trái)

       Nắm chặt tay các em học sinh, bác Tuyến bồi hồi nhớ lại: “Năm ấy bác đi bộ đội khi mới tròn 18 tuổi. Đơn vị bác khi vào chiến dịch có 400 người, nhưng đến ngày giải phóng miền Nam, chỉ còn 51 người trở về, trong đó 17 người là thương binh”. Cho đến tận bây giờ, trong đầu bác vẫn còn những mảnh đạn M79 chưa thể lấy ra. Mỗi khi trái gió trở trời, những cơn đau lại giằng xé, nhưng nụ cười của người lính già vẫn rạng rỡ khi thấy các cháu học sinh ngoan ngoãn, học giỏi.

Học sinh nghe thầy Vũ Quang Tành kể chuyện chiến trường

        Trong lịch sử thầm lặng của mái trường THCS Hải Xuân, có những chương hồi được viết bằng cả máu, nước mắt và bụi phấn trắng. Đó là câu chuyện về ba người thầy, ba người lính: Bùi Quang Tuyến, Vũ Quang Tành và Đỗ Văn Hiếu. Họ chính là những gạch nối kiên cường giữa hai thời đại, giữa tiếng súng gầm vang nơi chiến trường và tiếng đọc bài non nớt của trẻ thơ.

      Thật khó có thể hình dung, đằng sau những tà áo giáo viên giản dị, sau những bài giảng về lòng yêu nước và đạo lý làm người, lại là những cơ thể không còn nguyên vẹn. Đặc biệt là bác Bùi Quang Tuyến – người mang trong mình 47% thương tật cùng những mảnh đạn M79 vẫn đang nằm im lìm trong đầu như một chứng tích tàn khốc của quá khứ. Khi trái gió trở trời, những mảnh kim loại ấy lại “cựa mình”, gây nên những cơn đau xé lòng, như thể chiến tranh chưa bao giờ thực sự rời bỏ bác.

     Nhưng, điều khiến chúng ta phải nghiêng mình kính cẩn không chỉ là những vết sẹo, mà là sự lạc quan đến phi thường. Những chàng trai ra đi khi mới tròn 18 tuổi, chứng kiến đơn vị 400 người chỉ còn lại 51 người trở về, họ đã bước ra khỏi cửa tử với một tâm thế hồi sinh mãnh liệt. Thay vì chọn nghỉ ngơi sau những năm tháng “nếm mật nằm gai”, các bác lại chọn cầm phấn, chọn sự nghiệp trồng người để tiếp tục cuộc chiến đấu mới: cuộc chiến chống lại sự dốt nát và giữ gìn ngọn lửa truyền thống.

       Có một sự đối lập đầy xúc động: Đôi bàn tay từng bóp cò súng trong những trận đánh sinh tử, giờ đây lại nắn nót từng nét chữ cho đàn em thơ. Những đôi chân từng xẻ dọc Trường Sơn, dù có lúc khập khiễng vì vết thương cũ, vẫn miệt mài đứng trên bục giảng mỗi ngày. Sự tự tin và lòng yêu đời của các thầy như một lời khẳng định đanh thép: Chiến tranh có thể lấy đi một phần thân thể, nhưng không bao giờ có thể khuất phục được ý chí của người lính Hải Xuân. Các thầy chính là hiện thân của vẻ đẹp “Tàn nhưng không phế”. Nhìn các thầy, các em học sinh không chỉ thấy những người thầy dạy chữ, mà còn thấy những tượng đài sống về lòng quả cảm. Sự hiện diện của các thầy dưới mái trường này chính là bài học lịch sử sống động nhất, dạy cho chúng ta biết rằng: Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu xương, và cách tốt nhất để tri ân những người đã nằm xuống là sống một cuộc đời rực rỡ và có ích như cách mà các thầy đã và đang làm.

        Chuyến đi đã để lại những hình ảnh khó quên trong lòng thầy và trò. Có những bác cựu chiến binh vì vết thương quá nặng đã nằm liệt giường nhiều năm, có bác vừa xuất viện, bước đi còn chưa vững. Nhìn gia cảnh khó khăn của những người anh hùng năm xưa, nhiều em học sinh đã không cầm được nước mắt.

      Đặc biệt, điểm dừng chân tại nhà bác Nguyễn Trung Úy (xóm 1, xã Hải Xuân) đã để lại một khoảng lặng đầy ám ảnh. Bác Úy nằm liệt giường đã 3 năm nay, căn nhà nhỏ thiếu vắng bóng dáng của sự đủ đầy nhưng lại ấm áp tình người trong ngày gặp gỡ.

   Bác Nguyễn Trung Uý sức khoẻ rất yếu

        Khi bước chân ra khỏi cổng nhà bác, lòng tôi chợt nặng trĩu một nỗi buồn khó tả. Sống mũi cay cay, nhìn những nhành cây rung rinh trong gió rét, đâu đó trong tâm trí tôi vang lên giai điệu da diết: “Có người lính ra đi từ mái tranh nghèo… Có người lính ra đi từ đó không về…”.

      Thương thay những người lính đã dành trọn thanh xuân cho độc lập dân tộc, để rồi khi trở về giữa đời thường, họ vẫn lầm lũi chiến đấu với những vết thương xác thịt và nỗi lo cơm áo gạo tiền. Những bước chân nhỏ bé của các em học sinh hôm nay như đang gánh vác một lời hứa: Sẽ sống, học tập và cống hiến sao cho xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi.

     Hành trình “Tìm về địa chỉ đỏ” của trường THCS Hải Xuân không chỉ là một hoạt động kỷ niệm, mà chính là nhịp cầu nối quá khứ hào hùng với tương lai, bồi đắp lòng yêu nước và đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ mai sau.

              Bài và ảnh: Phóng viên Đoàn Duyên

MỘT SỐ HÌNH ẢNH CỦA HÀNH TRÌNH ĐI TÌM ĐỊA CHỈ ĐỎ: